Năm 2022, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhìn chung lạm phát cao và tăng trưởng thấp, dịch bệnh vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến các hoạt động giao thương, vận chuyển, hàng hóa và tác động trực tiếp đến khu vực sản xuất cũng như chế biến nông sản xuất khẩu. Từ đó, xuất khẩu nông, thủy sản tỉnh Tiền Giang vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Tình trạng khan hiếm container rỗng tại châu Á hồi đầu năm làm chi phí vận chuyển hàng xuất khẩu đến các thị trường như châu Mỹ, châu Âu không ngừng tăng cao. Tuy nhiên, nhờ những giải pháp điều hành hợp lý của Chính phủ và UBND tỉnh, tích cực hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu kết nối cung - cầu và mở rộng thị trường, kim ngạch xuất khẩu tỉnh Tiền Giang tiếp tục tăng trưởng ổn định.
Tình hình xuất khẩu của Tiền Giang 9 tháng năm 2022
Theo Báo cáo của Sở Công Thương, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm 2022 của tỉnh, ước đạt 2,95 tỷ USD, tăng 27,3% so cùng kỳ và đạt 88% so với kế hoạch năm. Ước kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của tỉnh năm 2022 đạt 3,6 tỷ USD, tăng 15,9% so với cùng kỳ năm 2021 và đạt 107,5% so với kế hoạch năm 2022 (Nghị quyết năm 2022 đạt 3,35 tỷ USD). Trong đó, kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 82,07% trên tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Trong nhóm các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của tỉnh, nhóm hàng công nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất, hầu hết các mặt hàng trong nhóm này đều có kim ngạch xuất khẩu tăng so với cùng kỳ (may mặc, kim loại thường, giày), bên cạnh đó, túi xách, sản phẩm từ chất dẻo có kim ngạch xuất khẩu giảm. Đối với nhóm hàng nông thủy sản thì mặt hàng thủy sản chiếm tỷ trọng cao và có mức tăng khá ẩn tượng so với cùng kỳ năm 2021, xấp xỉ kim ngạch xuất khẩu của năm 2019 (thời điểm chưa xảy ra dịch Covid-19). Đáng chú ý là kim ngạch xuất khẩu gạo giảm mạnh so với cùng kỳ (giảm 52,4%). Một số nguyên nhân dẫn đến sản lượng xuất khẩu gạo giảm nhạnh do ảnh hưởng bởi cước vận chuyển tăng và thường bị trì hoãn do phải điều chỉnh giá hoặc không đủ lượng công; thị trường Trung Quốc, Hải quan Trung Quốc đang áp dụng ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe hơn trong quy định xuất nhập khẩu, đồng thời bị ảnh hưởng bởi thay đổi chính sách của Chính phủ ở thị trường lớn như Philippin (do Philippin không cho tư nhân hóa trong nhập khẩu gạo);
Tiềm năng về nông, lâm, thủy sản của Tiền Giang rất lớn, nhưng vấn đề giải quyết đầu ra cho sản phẩm hướng đến xuất khẩu vẫn còn tồn tại nhiều mặt hạn chế cần tháo gỡ. Đó là chất lượng không đồng đều, sản xuất qui mô nhỏ lẻ là chủ yếu, chưa có những hợp tác xã đủ mạnh để tập hợp nông dân nhằm thực hiện liên kết theo chuỗi giá trị với các doanh nghiệp lớn có tiềm lực và thị trường xuất khẩu ổn định nhằm giải quyết đầu ra. Từ đó, tăng nhanh lượng hàng xuất khẩu và các bên cùng có lợi; trong đó, có nông dân….dự báo, từ nay cho đến những tháng cuối năm, mọi biến động trên thế giới rất khó lường,kinh tế thế giới tăng trưởng chậm lại, đứt gãy chuỗi cung ứng, đặc biệt là địa chính trị, thiên tai, bão lũ, giá xăng dầu, năng lượng, một số nguyên liệu đầu vào trên thế giới tăng cao,sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến sản xuất. Sự thay đổi, áp lực của tỷ giá đồng USD cũng tác động đến lãi suất, tỉ giá của đồng nội tệ các nước … do đó sẽ làm suy giảm cầu của thế giới, từ đó có thể tác động trực tiếp và gián tiếp đến các hoạt động sản xuất của người dân, doanh nghiệp, ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của tỉnh Tiền Giang nói riêng và Việt Nam nói chung.
Mục tiêu và các giải pháp
Nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, đảm bảo an sinh xã hội, hỗ trợ việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, tỉnh Tiền Giang đã đề ra mục tiêu coi xuất khẩu tiếp tục là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng của tỉnh Tiền Giang; trong đó, nông sản hàng hóa chủ lực vẫn chiếm tỷ trọng lớn và đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu. Do vậy, Tiền Giang đang hướng tới mục tiêu mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản trên cơ sở khai thác triệt để lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao, góp phần tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững khi tỉnh trở lại trạng thái bình thường mới, thích ứng linh hoạt và kiểm soát hiệu quả dịch bệnh khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội, ổn định đời sống nhân dân.
Theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XI nhiệm kỳ 2022-2025 đề ra: kim ngạch xuất khẩu của tỉnh sẽ đạt 4,5 tỷ USD vào năm 2025 thì tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 8,11%.
Để đạt được mục tiêu này, tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh việc Tăng cường tuyên truyền, phổ biến, thông tin về các hiệp định thương mại tự do (FTA) để hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc khai thác và tận dụng các ưu đãi, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định về rào cản thương mại nhằm giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và mở rộng thị trường, tìm kiếm đối tác phù hợp...Triển khai hiệu quả các hoạt động xúc tiến xuất khẩu, kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước xuất khẩu các sản phẩm nông, lâm, thủy sản. Đặc biệt, tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp rà soát, lựa chọn các thị trường thay thế có khả năng bổ sung khi kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc bị sụt giảm do dịch bệnh hoặc những nguyên nhân khách quan khác. Ngoài ra, Sở Công Thương tỉnh Tiền Giang cần thường xuyên liên hệ, nắm bắt và cập nhật tình hình xuất khẩu hàng hóa của địa phương tại các cửa khẩu qua Trung Quốc như Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang... thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn những biện pháp tăng cường quản lý tại cửa khẩu của Trung Quốc để phòng chống dịch bệnh; khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu chính ngạch nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý cũng như xây dựng thương hiệu. Phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh hướng dẫn nông dân, các hợp tác xã, doanh nghiệp hiểu rõ những qui định về hàng rào kỹ thuật để tổ chức lại sản xuất nông sản theo tiêu chí VietGAP, GlobalGAP nhằm nâng cao sức cạnh tranh nông sản hàng hóa trên thị trường và mở rộng thị trường xuất khẩu cho hàng hóa chủ lực. Trong mở rộng thị trường xuất khẩu,cần chú trọng cả thị trường xuất khẩu nông sản tươi và nông sản qua chế biến, phù hợp vời yêu cầu của từng thị trường và gia tăng giá trị của hàng hóa xuất khẩu. Để đảm bảo tăng trưởng xuất khẩu một cách bền vững, Tiền Giang tiếp tục đổi mới xúc tiến đầu tư, hoàn thiện cơ sở hạ tầng phục vụ doanh nghiệp cả trong và ngoài hàng rào các khu, cụm công nghiệp. Nhằm mời gọi đầu tư kết hợp với vận dụng tốt các cơ chế, chính sách ưu đãi thu hút đầu tư, huy động tối đa mọi nguồn lực về vốn, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư làm ăn, xây dựng và kết nối các vùng nguyên liệu, đào tạo cung ứng lao động, xúc tiến thị trường để tiêu thụ và xuất khầu sản phẩm...chủ động, phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu và các Vụ Thị trường thuộc Bộ Công Thương thực hiện kết nối thương mại; hỗ trợ xuất khẩu đối với các thị trường tiềm năng mới. Tập trung phát triển các thị trường có sẵn như Trung Quốc, các nước châu Á; phối hợp với bộ, ngành tổ chức hội nghị kết nối cung-cầu mở rộng thị trường Campuchia và Trung Quốc kết nối tiêu thụ hàng nông sản sang hai thị trường tiềm năng này theo hình thức trực tuyến; mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước EU vừa ký hiệp định thương mại tự do với Việt Nam ./.
Định Thị Bích Liên
Phòng Thông tin, Thư viện và Xúc tiến Thương mại - VIOIT