Cà Mau là tỉnh có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển ngư, nông lâm nghiệp. Những năm qua, tận dụng lợi thế của địa phương, tỉnh đã tạo điều kiện, hỗ trợ người dân và các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp (gọi tắt doanh nghiệp) phát triển nhiều sản phẩm mang đặc trưng, đặc sản nổi tiếng của vùng đất Cà Mau như: Cá khô bổi, ba khía muối, chả cá phi, dưa bồn bồn, bánh phồng hàu, gạo, chuối sấy… Đặc biệt, các sản phẩm làm từ tôm như: Bánh phồng tôm, tôm khô, tôm rang, chà bông tôm, tôm khô sinh thái, tôm xẻ, tôm khô tách vỏ…
1. Kết quả thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm tỉnh Cà Mau giai đoạn 2018 - 2020:
Theo Báo cáo số 79/BC-UBND ngày 29 tháng 3 năm 2021 của UBND tỉnh Cà Mau về Kết quả thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tỉnh Cà Mau giai đoạn 2018 - 2020 và triển khai kế hoạch giai đoạn 2021 - 2025 trên địa bàn tỉnh Cà Mau, kết quả thực hiện các mục tiêu của Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2018 - 2020 được đánh giá như sau:
* Về sản phẩm
- Số lượng sản phẩm đăng ký tham gia Chương trình : 75 sản phẩm
- Số lượng sản phẩm được tiêu chuẩn hóa: 37 sản phẩm/Kế hoạch 25 sản phẩm (vượt 48% so với kế hoạch năm 2020).
- Số lượng sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP: 33 sản phẩm/Kế hoạch 25 sản phẩm (vượt 32% so với kế hoạch năm 2020).
- Số lượng sản phẩm được công nhận, chứng nhận sản phẩm OCOP: 33 sản phẩm/Kế hoạch 10 sản phẩm, trong đó có 03 sản phẩm đạt 4 sao và 30 sản phẩm đạt 3 sao (vượt 230% so với kế hoạch năm 2020).
* Về chủ thể tham gia Chương Trình:
- Số lượng chủ thể đăng ký tham gia Chương trình: 54 chủ thể.
- Số lượng và cơ cấu chủ thể có sản phẩm được đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP: 24 đơn vị.
- Số lượng hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất được củng cố, kiện toàn tham gia Chương trình OCOP: 24 đơn vị.
- Số lượng hợp tác xã được phát triển mới: Có 3 cơ sở sản xuất đang thực hiện hồ sơ thành lập Hợp tác xã.
* Về triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm:
Ủy ban nhân dân tỉnh thường xuyên chỉ đạo các sở, ban ngành tỉnh tích cực hỗ trợ xúc tiến thương mại cho các chủ thể tham gia Chương trình, tổ chức lồng ghép vào các chương trình khác, đến nay đã tổ chức nhiều hội chợ, triển lãm, kết nối giao thương.
Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19 khiến các hoạt động xúc tiến, quảng bá sản phẩm đặc sản, đặc trưng Chương trình OCOP của tỉnh Cà Mau gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự nỗ lực vào cuộc các ngành, các cấp, đặc biệt là sự tham gia của các chủ thể OCOP trong việc giới thiệu sản phẩm trên các trang thương mại điện tử, giao thương kết nối tiêu thụ các sản phẩm theo hình thức trực tuyến… đã góp phần tích cực trong việc quảng bá giới thiệu sản phẩm đặc sản, đặc trưng, OCOP của tỉnh Cà Mau trên thị trường. Cà Mau hiện có 09 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP và 15 cửa hàng tiện lợi bán các sản phẩm đặc sản, đặc trưng, OCOP của tỉnh. Hiện tỉnh đã đưa vào vận hành Sàn thương mại điện tử tỉnh tại địa chỉ madeincamau.com với hơn 300 sản phẩm OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu qua các năm được bày bán trên sàn.
Một số mặt hàng do sản xuất theo mùa vụ, còn nhỏ lẻ, không đủ nguồn cung khi có yêu cầu lớn, giá cả không ổn định; một số loại sản phẩm mẫu mã tuy có cải tiến nhưng chưa thật hấp dẫn, chất lượng các sản phẩm cùng loại chưa đồng đều. Năng lực giao thương của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh tham gia xúc tiến thương mại với quy mô nhỏ, tính ổn định về sản lượng, chất lượng sản phẩm chưa cao, khả năng tham gia vào chuỗi cung - cầu còn hạn chế.
2. Mục tiêu thực hiện Chương trình OCOP tỉnh Cà Mau giai đoạn 2021 - 2025
Để tiếp tục phát huy kết quả đã đạt được, bám sát quan điểm, mục tiêu của Trung ương, Chương trình OCOP tỉnh Cà Mau giai đoạn 2021 - 2025 đưa ra mục tiêu tổng quát phát triển các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh, tạo ra các sản phẩm truyền thống, có lợi thế, đạt tiêu chuẩn, cạnh tranh trên thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, thực hiện hiệu quả nhóm tiêu chí “Hình thức tố chức sản xuất” trong xây dựng nông thôn mới.
Mục tiêu cụ thể:
- Củng cố, nâng cao chất lượng 33 sản phẩm được công nhận giai đoạn 2018 - 2020
- Phát triển mới và tiêu chuẩn hóa 120 sản phẩm, dịch vụ.
- Có ít nhất 5 sản phẩm đạt 5 sao và ít nhất 90 sản phẩm đạt 3 - 4 sao.
- Phát triển, nâng cấp 65 tổ chức kinh tế tham gia Chương trình OCOP.
- Đào tạo 100% cán bộ OCOP các cấp, 100% cán bộ Lãnh đạo đương nhiệm các chủ thể OCOP và 100% người lao động OCOP với tình độ phù hợp cho từng đối tượng.
3. Một số giải pháp
Nếu như năm 2020 tỉnh Cà Mau chỉ có 33 sản phẩm OCOP được công nhận, xếp hạng thứ 34/63 tỉnh, thành trên cả nước và đứng thứ 05/13 tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long thì đến cuối năm 2021, Cà Mau đã có được 77 sản phẩm OCOP được công nhận (từ 03 đến 04 sao), xếp thứ 27/63 tỉnh, thành trên cả nước, đứng thứ 04/13 tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Năm 2022, có 40 chủ thể đã đăng ký đánh giá xếp hạng cho 62 sản phẩm mới và 3 chủ thể có kế hoạch nâng hạng cho 22 sản phẩm đã được chứng nhận.
Để phát triển các sản phẩm nông sản, thủy sản chủ lực và sản phẩm OCOP của tỉnh trong thời gian tới, các ngành, địa phương, doanh nghiệp, chủ thể OCOP cần chủ động thực hiện tốt một số công tác như:
- Hỗ trợ các chủ thể OCOP tham gia hội nghị kết nối cung cầu do các tỉnh, thành phố tổ chức và lồng ghép các kỳ xúc tiến thương mại đã được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt hàng năm. Tạo tạo điều kiện cho các Chủ thể trưng bày, giới thiệu các sản phẩm tại các điểm bán hàng, các cuộc hội chợ, hội nghị; cập nhật vào trang Website OCOP, sàn giao dịch thương mại điện tử nhằm thông tin, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm OCOP của tỉnh đến người tiêu dùng trên phạm vi toàn quốc,...Hỗ trợ đưa các sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử lớn như: Amazon, Alibaba, lazada, shopee, voso, postmart; Xúc tiến thương mại tìm kiếm thị trường nước ngoài đối các sản phẩm đủ điều kiện xuất khẩu.
- Hỗ trợ đầu tư máy móc thiết bị tiên tiến, thiết kế mẫu mã, bao bì sản phẩm... cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh sản phẩm OCOP có đủ điều kiện, tiềm năng phát triển trong trong thời gian tới từ Chương trình khuyến công trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2021- 2025. Xây dựng các chương trình phối hợp giữa các cơ sở kinh doanh sản phẩm OCOP và các doanh nghiệp lữ hành để hình thành các tour du lịch trải nghiệm, mua sắm quà tặng đặc sản, nhằm tạo sự hấp dẫn và điều kiện thuận tiện cho du khách.
- Tổ chức kết nối sàn giao dịch thương mại điện tử tỉnh Cà Mau với sàn giao dịch thương mại điện tử các tỉnh, thành phố để hỗ trợ phân phối, tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp. Tiếp tục triển khai vận động các doanh nghiệp/HTX/cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh tham gia trưng bày và phân phối sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc sản, đặc trưng trên sàn giao dịch thương mại điện tử của tỉnh, các sàn giao dịch TMĐT lớn trong nước và các sàn giao dịch thương mại điện tử quốc tế.
- Phối hợp với các Sở, ban, ngành cùng với địa phương hỗ trợ xây dựng các điểm dừng chân tại những địa danh lịch sử, văn hoá, danh lam thắng cảnh có sức thu hút du khách đến tham quan mua sắm sản phẩm đặc sản - đặc trưng tạo việc làm và thu nhập người dân địa phương ngày càng cao.
- Kêu gọi các doanh nghiệp liên kết với các hợp tác xã nông nghiệp, người nông dân hình thành các vùng nguyên liệu, mô hình sản xuất - tiêu thụ để nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương.
- Đối với các chủ thể OCOP cần tập trung cải thiện về chất lượng, an toàn thực phẩm và xây dựng các giải pháp để quảng bá, giới thiệu sản phẩm; cần chủ động, mạnh dạn đầu tư nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và tham gia Chương trình do tỉnh tổ chức./.
Nguyễn Kiều Ly
Phòng Thông tin, Thư viện và Xúc tiến Thương mại - VIOIT